Τετάρτη, 20 Μαρτίου 2013

Το σέλας στις παραδόσεις των λαών









atlaswikigr.wetpaint.com
Για τους αρχαίους Νορβηγούς, ο χορός ήταν άμεσα συνδεδεμένος με το Βόρειο Σέλας. Ως τις αρχές του 20ου αι., οι κάτοικοι της δυτικής ακτής της Νορβηγίας πίστευαν ότι το Βόρειο Σέλας είναι γριές, ανύπαντρες γυναίκες που χορεύουν, κουνώντας τα λευκοφορεμένα με γάντια χέρια τους. 
 


 

Πίστευαν ότι όταν οι ανύπαντρες γυναίκες γερνούσαν και πέθαιναν τις έπαιρνε μαζί του το Βόρειο Σέλας. «Είναι τόσο γριά που σύντομα θα την πάρει το Βόρειο Σέλας», έλεγαν για κάποια ανύπαντρη ηλικιωμένη γυναίκα όταν ήθελαν να την κακολογήσουν. Σύμφωνα με τη Νορβηγική μυθολογία κατά την περίοδο των Βίκινγκς, το Βόρειο Σέλας ήταν η αντανάκλαση από τις ασπίδες που κρατούσαν οι Βαλκυρίες, οι οποίες ήταν νεκρές παρθένες.

                    


 Μια πολύ γνωστή Σκωτσέζικη έκφραση για το Βόρειο Σέλας είναι «Merry Dancers», δηλαδή «Χαρούμενοι χορευτές» και συνδέεται κυρίως με τις γυναίκες. Σύμφωνα μ΄ αυτό το θρύλο, οι χορευτές ήταν υπερφυσικά όντα τα οποία μάχονταν στον ουρανό για χάρη μιας όμορφης γυναίκας.


http://ingridventer.files.wordpress.com/2011/08/dancing_on_the_moon_by_maiarcita.jpg


Παρόμοια και οι Ινδιάνοι της Βόρειας Αμερικής περιέγραφαν το Βόρειο Σέλας σαν χαρούμενους χορευτές, με τη διαφορά ότι γι΄ αυτούς το Σέλας δεν προκαλούσε ερωτικές οπτασίες, όπως για τους Σκωτσέζους. Στη φαντασία των Ινδιάνων, το Βόρειο Σέλας ήταν θεοί που χόρευαν γύρω από το στερέωμα. 

   http://farm1.static.flickr.com/101/316365819_6bbd041f83.jpg

 


Για τους Σουηδούς επίσης, το Σέλας ήταν συνδεδεμένο με το χορό και ένα παλιό όνομα που χρησιμοποιούσαν στη Σουηδία για να περιγράψουν το φαινόμενο ήταν «Πόλκα». Στη Σουηδία, επικρατούσε επίσης η αντίληψη, ότι το Σέλας προερχόταν από αντανακλάσεις πυρσών, τους οποίους χρησιμοποιούσαν οι Λάπωνες, ψάχνοντας γύρω να βρουν τους τάρανδούς τους. 

   
          

Για τους Εσκιμώους της Γροιλανδίας και του Βόρειου Καναδά (γύρω από τον κόλπο Hudson), Το Βόρειο Σέλας ήταν οι ψυχές των νεκρών. Ιδιαίτερα οι Εσκιμώοι της Γροιλανδίας πίστευαν ότι, όταν το Σέλας τρεμόσβηνε, αυτό σήμαινε ότι οι νεκροί τους φίλοι ή συγγενείς, προσπαθούσαν να έρθουν σε επικοινωνία με τους ζωντανούς. Οι Εσκιμώοι της Γροιλανδίας σέβονταν υπερβολικά το Βόρειο Σέλας και απέφευγαν να το κοροϊδέψουν ή να κάνουν αστεία μαζί του.


Πίστευαν ότι αν του σφύριζες, μπορούσες να επιταχύνεις την κίνησή του και αν άκουγαν κάποιο ψιθυριστό ήχο, αυτό σήμαινε ότι είχαν έρθει σε επικοινωνία με τους νεκρούς τους φίλους ή συγγενείς. 




Οι Ινδιάνοι Fox πίστευαν ότι μπορούσαν να καλέσουν πνεύματα και φαντάσματα, σφυρίζοντας προς το Βόρειο Σέλας. Έλεγαν ότι το πλησίασμα αυτών των πνευμάτων ακουγόταν σαν ήχο που κάνουν τα γυμνά πέλματα πάνω σε σκληρό έδαφος. Τα πνεύματα ερχόταν τρέχοντας με τα σώματά τους να γέρνουν προς τα εμπρός, τα χέρια απλωμένα πίσω, κοιτώντας με άγριο βλέμμα, μία από δω και μία από κει, και πετώντας στον αέρα, προσγειωνόντουσαν στο έδαφος μ΄ ένα γδούπο. Μετά στέκονταν σιωπηλά πίσω από κείνον που τα είχε καλέσει, περιμένοντας να μάθουν το λόγο για την κλήση. 


 http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f1/Aurora-abisko-fisheye.jpg

Για τις Ινδιάνικες φυλές της Β. Αμερικής ήταν κοινή πεποίθηση ότι το Βόρειο Σέλας προκαλείτο από τη συνάθροιση ανδρών θεραπευτών και πολεμιστών, στο βορειότερο μέρος του κόσμου, οι οποίοι ετοίμαζαν τους σκοτωμένους εχθρούς τους σε τεράστια καζάνια. 

Άλλοι Ινδιάνοι πίστευαν ότι μία φυλή από μικροσκοπικούς Ινδιάνους κατοικούσε το βορειότατο τμήμα των πάγων, μερικών ημερών ταξίδι από αυτούς. Αυτοί οι μικροσκοπικοί Ινδιάνοι ήταν τόσο δυνατοί που μπορούσαν να πιάσουν με τα χέρια τους ψάρια μεγάλα σα φάλαινες. Μετά, άναβαν μια φωτιά για να μαγειρέψουν την ψαριά τους, η οποία ήταν τόσο μεγάλη, ώστε η αντανάκλασή της στον ουρανό δημιουργούσε το Βόρειο Σέλας.



Οι Μάορι της Νέας Ζηλανδίας (Oι Maori είναι οι πρώτοι γνωστοί οικιστές της Νέας Ζηλανδίας πριν από τους Ευρωπαίους. Σύμφωνα με τα αρχαιολογικά, γλωσσολογικά και πολιτισμικά ευρήματα, υπολογίζεται ότι οι Maori της Πολυνησίας την κατοίκησαν πριν 1.000 τουλάχιστον χρόνια, αν όχι περισσότερο. Η πίστη αυτή ενισχύεται από τις παραδόσεις, τις γενεαλογίες και τους μύθους καταγωγής των Μaori, οι οποίοι αναφέρονται σε μια σειρά από μεταναστεύσεις με σχεδίες, που πραγματοποίησαν οι κάτοικοι των νήσων της κεντρικής Πολυνησίας (2.000 μίλια βορειο-ανατολικά της Ν.Ζ.) και οι οποίες φαίνεται να σταμάτησαν περίπου 500 χρόνια πριν από τον αγγλικό αποικισμό, στα μέσα του 19ου αιώνα. Σήμερα αντιπροσωπεύουν το 12-14% του πληθυσμού των νήσων. Αποτελούν δυναμική εθνική ομάδα που ενσωματώνεται στην αστική αναπτυγμένη κοινωνία σε όλα τα επίπεδα και αργά αλλά σταθερά αυξάνει την παρουσία της. ), ισχυρίζονται ότι όταν οι πρόγονοί τους ήρθαν νότια στα νησιά της Πολυνησίας, είκοσι με τριάντα γενιές πριν, κάποιοι από αυτούς, συνέχισαν το ταξίδι τους στο νοτιότερο σημείο, όπου και εγκαταστάθηκαν. Οι Μάορι πιστεύουν ότι το Νότιο Σέλας(Aurora Australis) ήταν αντανακλάσεις στον ουρανό από τεράστιες φωτιές που άναβαν οι απόγονοι αυτών των αρχαίων ταξιδευτών, προσπαθώντας με αυτό τον τρόπο να επικοινωνήσουν με τους μακρινούς τους συγγενείς στα νησιά της Πολυνησίας, ελπίζοντας ότι θα έρθουν να τους διασώσουν από την παγωμένη τους κατοικία.


 


Τελείως δικαιολογημένα, αποτελούσε κοινή πεποίθηση για πολλούς λαούς σε παλιότερες εποχές, ότι το Βόρειο Σέλας ήταν κάποια φωτιά. Παραδείγματα τέτοια βρίσκει κανείς πολλά στην αρκτική Σκανδιναβία, όπου πίστευαν ότι το Βόρειο Σέλας ήταν ενεργά ηφαίστεια, τοποθετημένα από το θεό στο μακρινό Βορά για να φωτίζουν και να ζεσταίνουν τις σκοτεινές και παγωμένες περιοχές της χώρας. Ο Anders Celsius, σημείωσε στο ημερολόγιό του στις 27 Σεπτέμβρη του 1732, ότι το Βόρειο Σέλας προέρχεται από ενεργά ηφαίστεια, κοντά στο Βόρειο Πόλο. 
Στη Φιλανδία, πίστευαν ότι το Σέλας ήταν άγγελοι που μάχονταν, κρατώντας αναμμένους πυρσούς.




Μία από τις πιο ρομαντικές αντιλήψεις για το Βόρειο Σέλας συναντά κανείς στη λαϊκή παράδοση των Δανών. Γι΄ αυτούς το Σέλας οφείλεται σε ένα κοπάδι από κύκνους που έχοντας πετάξει τόσο μακριά στο Βορά, παγιδεύτηκαν μέσα στους πάγους. Κάθε φορά που τίναζαν τα φτερά τους, στην προσπάθειά τους να απελευθερωθούν, δημιουργούσαν αντανακλάσεις στον ουρανό, οι οποίες μπορούσαν να γίνουν ορατές στη Δανία ως Βόρειο Σέλας.


                     


Οι Λάπωνες (οι Σάμι) της Σουηδίας προειδοποιούσαν τις γυναίκες τους να μη βγαίνουν έξω χωρίς καπέλο στο κεφάλι όταν εμφανιζόταν το Βόρειο Σέλας, ενώ οι Λάπωνες της Νορβηγίας φοβούνταν ότι το Σέλας θα κατέβει στο έδαφος και θα τους κλέψει ή θα τους σκοτώσει τα παιδιά τους. Πολλές φορές, συναντάς ακόμη και στις μέρες μας παιδιά να βγαίνουν έξω, κουνώντας λευκά μαντίλια προς τον ουρανό όταν εμφανίζεται. Οι πιο ευσεβείς από τους Λάπωνες, όταν έβλεπαν ένα πολύ ενεργό Σέλας, έκοβαν ταχύτητα στα έλκηθρα και αφαιρούσαν από τους τάρανδους τα κουδουνάκια. 

Τέλος, στο Μεσαίωνα, έβλεπαν το Βόρειο Σέλας σαν ένα φοβερό ουράνιο πόλεμο ανάμεσα στις δυνάμεις του καλού και του κακού, και το κόκκινο χρώμα που κάποιες φορές παρουσίαζε, σαν ποταμούς αίματος. Ένα πολύ ενεργό Σέλας το θεωρούσαν σαν προμήνυμα του κακού, και συχνά η εκκλησιαστική εξουσία της εποχής αυτής χρησιμοποιούσε το φαινόμενο για να σκορπίσει το φόβο για την τιμωρία όσων απ΄ τους πιστούς δε συμμορφώνονταν στις εντολές της. Πολυάριθμες γκραβούρες που έχουν σωθεί από αυτή την εποχή, παριστάνουν το Βόρειο Σέλας σαν τερατόμορφες υπάρξεις που έχουν σα στόχο την εξάπλωση του κακού και την καταστροφή. 

Στη σημερινή αρκτική Σκανδιναβία κάποιοι από τους θρύλους για το Βόρειο Σέλας παραμένουν ακόμη, και πολλοί σε προειδοποιούν ότι αν του σφυρίξεις την ώρα που χορεύει στον ουρανό, τότε θα μεγαλώσει κι άλλο, θα γίνει πιο γρήγορο και θα κατέβει να σε πάρει μαζί του για πάντα.


xibalba













Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου